Showing 67 Result(s)

O ambicjach i pułapkach antropologii Ruth Benedict z okazji osiemdziesięciolecia pierwszego wydania „Chryzantemy i miecza”

Czy można zrozumieć kulturę całego narodu bez choćby jednej wizyty w kraju, w którym się narodziła? A jeśli badania prowadzi się w czasie wojny, na zlecenie rządu walczącego z tym krajem, jak wówczas odróżnić próbę pokonania uprzedzeń od wiedzy podporządkowanej politycznym celom? Te pytania wyznaczają ramy lektury książki opublikowanej po raz pierwszy w 1946 roku, …

Czy fantastyka potrafi unieść ciężar historii? Recenzja „Procesu” Katarzyny Wierzbickiej

Fantastyka historyczna jest gatunkiem zyskującym coraz większą popularność na polskim rynku, ale wbrew pozorom niezwykle wymagającym, ponieważ autor musi przekonać czytelnika nie tylko do istnienia rzeczy niemożliwych, lecz również do wiarygodności świata, w którym takowe się wydarzyły. Nie wystarczy zaludnić dawnej Rzeczypospolitej demonami, upiorami i wiedźmami, ozdobić dialogów archaizmami i wprowadzić do fabuły kilka postaci …

Między pożądaniem a podporządkowaniem. Recenzja “Miłości i seksu w starożytnym Rzymie” Alberto Angeli

Starożytny Rzym zajmuje w zbiorowej wyobraźni dość specyficzne miejsce: pozostaje zarazem kolebką europejskiej cywilizacji i wygodnym kontrastem wobec jej obyczajów. Postrzegany jako kolebka prawa, polityki i architektury, w opowieściach o seksualności zmienia się w miasto niepohamowanych żądz, rozbuchanych orgii kulinarno-erotycznych i rozpustnych cesarzy. Co ciekawe, im chętniej upatrujemy w Rzymianach własnych przodków, tym łatwiej przypisujemy …

Goździki, wojny i narodziny globalnego świata. Recenzja „Walki o przyprawy” Rogera Crowleya

Na początku jest zapach – woń goździków tak intensywna, że portugalski botanik Garcia de Orta bierze ją za zapowiedź całych lasów kwiatów, choć okazuje się, że to tylko statek wyładowany przyprawą przepływa obok. Umieszczając jego świadectwo przed właściwą opowieścią, Roger Crowley ustanawia szczególny porządek lektury: zanim przyprawy staną się ładunkiem, przedmiotem handlowego monopolu i uzasadnieniem …

Gotyk żałoby, czyli czego żywi chcą od umarłych. O „Epitafium” Joanny Pypłacz

Joanna Pypłacz, należąca do grona najciekawszych polskich twórców grozy, rozpoczyna Epitafium gestem nieomalże programowym. Otwiera książkę cytatem z Baudelaire’a, sceną z Opery Lwowskiej, motywem Orfeusza opłakującego Eurydykę i próbą naruszenia najbardziej nieprzekraczalnej znanej ludzkości granicy – tej między życiem a śmiercią. Konstantyn wykonujący arię z Orfeusza i Eurydyki Glucka staje się duchem książki, której bohaterowie …

Czułość wobec nieuchronnego. O tym, czego nie potrafimy ocalić w książce “Dom Róży Krýsuvík” Huberta Klimko-Dobrzanieckiego

Otwierający „Dom Róży” Huberta Klimko-Dobrzanieckiego fragment, poświęcony „drugiemu domowi”, zamieszkiwanemu „pomiędzy wyjściem a powrotem”, nakreśla główną metaforę książki. Życie zostaje w niej ujęte jako czas prowizorycznego pobytu, a śmierć jako powrót do domu, ale pozbawiona wygodnego, religijnego ukojenia. Metafizyka Klimko-Dobrzanieckiego jest podszyta strachem, fizjologią i bezradnością; nie prowadzi ku wzniosłości, lecz stawia pytanie, co dzieje …

Tam, gdzie historia obrasta legendą. O „Duchu Gór” Aleksandry Seligi

Są światy, które autorzy tworzący w gatunku fantastyki muszą sobie najpierw wymyślić, by móc zaprosić do nich czytelników, i są też takie, które już na nich czekają – wystarczy jedynie dostatecznie poważnie potraktować miejscową pamięć i historię. Karkonosze należą oczywiście do drugiej grupy: kulturowy pejzaż tych gór funkcjonuje od wieków jednocześnie w kilku porządkach: historycznym, …

Bieda nie spada z nieba. O “Biedzie w Ameryce” Matthew Desmonda

Matthew Desmond zaczyna od pytania, które na pierwszy rzut oka wydaje się mocno wyeksploatowane: dlaczego w najbogatszym kraju świata wciąż istnieje tak ogromna bieda? Odpowiedzi udzielane od dziesięcioleci znamy niemal na pamięć. Jedni wskazują na rozpad rodziny, uzależnienia, brak dyscypliny i „kulturę biedy”, inni na rasizm, deindustrializację, nierówności edukacyjne, kryzys mieszkaniowy czy demontaż państwa opiekuńczego. …

Co się stanie, gdy narysujesz świat bez kolców? O„Tosi Czarodziejce i Kwiecie Paproci” Katarzyny Suwalskiej

Literatura dziecięca od zawsze chętnie obdarzała swoich bohaterów mocą, której najmłodsi w rzeczywistym świecie nie posiadają. Pozwalała im rozmawiać ze zwierzętami, latać, zatrzymywać czas, wypowiadać zaklęcia i przekraczać granice światów. Katarzyna Suwalska w „Tosi Czarodziejce i Kwiecie Paproci” wybiera jednak dar znacznie ciekawszy, bo bardzo bliski temu, co dziecko robi na co dzień: pozwala swojej …

Przeszłość pod tym samym adresem. O „Okupowanym Krakowie” Jana Jakuba Grabowskiego

Kraków ma osobliwy problem z własną historią wojenną: nie uległ zniszczeniu na tyle, aby wojna stała się jego podstawowym kodem pamięci. W mieście, które nie zostało starte z powierzchni ziemi przeszłość nie musi być rekonstruowana z ruin, planów i fotografii – można obok niej przejść. Można wejść do budynku, w którym urzędowała okupacyjna administracja, minąć …