Dlaczego nikt nie chce wydać mojej książki?

Masz powieść, reportaż, tomik poezji czy baśnie dla dzieci. Maile do wydawców rozesłane. I czekasz… i czekasz… i nic. Dlaczego nikt się nie odzywa? Czy to oznacza, że nikt nie zechce wydać Twojej książki – i co możesz zrobić w takiej sytuacji?

Na początek wróćmy do kwestii właściwie przygotowanej propozycji wydawniczej, o której pisałam więcej we wpisie poświęconym pierwszemu kontaktowi z wydawnictwem. Wydawcy na swoich stronach, zwykle w odpowiedniej zakładce, umieszczają wytyczne dla autorów. Obejmują one zarówno adres mailowy lub tradycyjny, pod który należy wysłać pliki lub maszynopis, wytyczne edytorskie (czyli stopień i krój czcionki, interlinię, typ pliku) oraz czas oczekiwania. Czasem pojawia się informacja, czy w ramach propozycji wymagany jest cały tekst, czy wystarczy streszczenie. Czego wydawca nie pisze na swojej stronie? Na przykład tego, jak konkretnie przygotować taką propozycję, jaki fragment książki wysłać, co napisać w streszczeniu albo biogramie i jakie informacje dodatkowe zawrzeć.

Dobra propozycja wydawnicza, czyli jaka?

Aby zwiększyć swoje szanse na pozytywne rozpatrzenie propozycji wydawniczej, rozważ następujące kroki:

1. Redakcję i korektę tekstu wykonane przez profesjonalistę. Więcej na ten temat w osobnym wpisie.
2. Zebranie informacji na temat wydawnictwa/wydawnictw, z którymi chcesz nawiązać współpracę.
3. Przygotowanie (najlepiej z redaktorem) ciekawej i profesjonalnej propozycji wydawniczej, dopasowanej do profilu wydawców i grupy docelowej, do której kierują swoje tytuły.
4. Opracowanie biogramu, który Cię wyróżni i przekona, że warto nawiązać współpracę właśnie z Tobą. Umieść w nim nie tylko informację o tym, jakie masz zainteresowania czy doświadczenie (nie muszą to być publikacje, mogą to być np. konkursy literackie czy kursy pisania), ale również adres prowadzonego przez siebie bloga czy linki do profili w mediach społecznościowych (jeśli aktywnie działasz jako autor, recenzent, bookstagramer czy podcaster).
5. Przygotowanie wiadomości, która zainteresuje redaktora zapoznającego się z propozycją i przykuje jego uwagę. Może być to np. pomysł na akcje mające na celu rozpowszechnienie informacji o książce, niebanalnie sformułowana chęć zaangażowania się w promocję, propozycje współpracy z osobami lub podmiotami, które możesz włączyć w działania promocyjne.

W propozycji wydawniczej możesz umieścić historię powstania powieści, reportażu czy tomiku poezji – być może inspirowane była wydarzeniami z Twojego życia lub jakimś przełomowym dla Ciebie doświadczeniem. Warto napisać o swoich motywacjach – może chcesz pomóc innym poradzić sobie z czymś, z czym sam się zmagałeś/-aś lub zainspirować innych do zmian w swoim życiu? Może masz na koncie niewiarygodne przeżycia, rzadkie, cenne doświadczenia, znasz wyjątkowe, niedostępne dla innych miejsca albo niezwykłych ludzi, którzy zmienili Twoje życie?

Kiedy wszystko gra – poza tekstem…

Niestety powód odrzucenia Twojej propozycji może być zupełnie niezwiązany z tym, w jaki sposób napiszesz maila do wydawcy czy jak zaprezentujesz siebie w biogramie. Powodem może być sam tekst. Na rynku książki – jak w każdej branży – panują mody i trendy. Jeśli trwa moda na kryminały czy romanse historyczne, można oczekiwać, że wydawnictwa publikujące książki z tych gatunków otrzymują każdego dnia dziesiątki propozycji. Zerknij na najnowszą publikację “Ruch Wydawniczy w Liczbach” za rok 2024 – z 30 662 tytułów książek, z czego ponad 1/3 stanowi literatura piękna. Co ważne, w tej kategorii największy udział mają książki z gatunku romans/obyczaj (2300 pozycji, z czego 70% to książki polskich autorów i autorek) oraz sensacja/kryminał (932 tytuły, 62% to polscy autorzy i autorki). Tutaj możesz obejrzeć bardzo ciekawą rozmowę pt. “Rynek książki po pandemii. Debata”, w której Izabela Sadowska, prezeska zarządu portalu Lubimyczytac.pl na podstawie prowadzonych przez serwis statystyk opisuje trend popularności literatury romansowo-obyczajowej. Wydawnictwa, które w 2024 roku opublikowały najwięcej tytułów z tego gatunku to Grupa Wydawnicza Dariusz Marszałek (zwłaszcza Wydawnictwo Niezwykłe) – 142, Zaczytani – 133, Wydawnictwo Kobiece – 114, HarperCollins – 109, Wydawnictwo Filia – 106 (co ciekawe, ta oficyna wydała także 110 tytułów z gatunków kryminał/sensacja), Helion – 82, Prószyński Media – 78, Wydawnictwo WasPos – 69. Stosunkowo znaczący jest tu udział “wydawnictw” typu vanity press, publikujących za pieniądze autora – 12%, co świadczy o tym, że sporo debiutantów decyduje się na ten ryzykowny krok. Autorom zastanawiającym się nad tą formą wydania lub self-publishingiem polecam ten wpis. Dodam jeszcze, że książek z gatunku fantastyki w zeszłym roku pojawiło się na rodzimym rynku wydawniczym ledwie 761 i – co ciekawe – jest to najwyższa liczba książek
tego typu, jaką odnotowano w ciągu ponad dekady, ale ponad połowę stanowią przekłady. Jeśli chodzi o segment dla dzieci i młodzieży, to książek dla dzieci wydano 2829 (70% autorów i autorek polskich i prawie tyle stanowią książki kierowane do młodszej grupy wiekowej, a więc do lat 8), a młodzieżowych – 519 i 52% to przekłady (42% fantastyka, 39% – obyczajówki).

Jak interpretować te liczby? Jeśli jeden wydawca w ciągu roku publikuje ponad setkę powieści obyczajowych, romansów czy kryminałów to ile propozycji spływa do niego każdego dnia? Zostawię Cię z tą myślą.

To jak mam się wyróżnić?

Krótko – skoro statystycznie w Polsce każdego dnia ukazuje się prawie 100 książek, Twój tekst, aby się wśród nich znaleźć, musi być nie tylko dobry. Musi mieć potencjał dla wydawcy, czyli rokować na to, że spotka się z ciepłym przyjęciem ze strony czytelników i sprzeda w jak największej ilości egzemplarzy. Nie oszukujmy się – jeśli redaktor wydawnictwa publikującego powieści z gatunku romans/obyczaj otrzymuje co miesiąc setkę maili z propozycjami wydawniczymi i po raz n-ty w tym tygodniu otwiera plik tekstowy z debiutem, w którym powtarzają się te same, sztampowe motywy, schematy i klisze, a otwierające sceny w żaden sposób nie przykuwają uwagi, można niemal ze stuprocentową pewnością zakładać, że ziewnie, westchnie i odrzuci taką propozycję bez dalszej lektury. Jego zadanie polega na tym, aby “odsiać” te propozycje, które nie mają dla wydawnictwa żadnej wartości (czytaj: wydawcy nie opłaca się publikować kolejnej powieści o tym samym, która niczym się nie wyróżnia, nawet jeśli jest dobrze napisana). Na przykład: jeśli w gronie autorów danego wydawnictwa są już dwie pisarki tworzące romanse z akcją osadzoną w XVIII czy XIX wieku, to kolejna autorka tego typu powieści powinna raczej rozważyć skontaktowanie się z inną oficyną niż ryzykować wysyłanie swojej propozycji właśnie temu wydawcy. Być może ktoś inny, kto nie ma w portfolio tego typu powieści, zainteresuje się jej wydaniem. Przykłady? Frank Herbert, autor kultowego już cyklu “Diuna”, spotkał się z odmową dwudziestokrotnie zanim udało mu się wydać pierwszą część sagi, zresztą nagrodzonej potem nagrodami Hugo i Nebula oraz dwukrotnie ekranizowanej. Autor nagrodzonego Oscarem za ekranizację “Życia Pi” został odrzucony przez wszystkich londyńskich wydawców, wreszcie zdecydował się na publikację w Kanadzie. Książka została światowym bestsellerem, sprzedała się w ponad milionie egzemplarzy i otrzymała Man Booker Prize. Aż dziesięciu wydawców odrzuciło pierwszą część cyklu o Harrym Potterze, zaś 14 agentów literackich odmówiło współpracy z autorką sagi “Zmierzch”. Tego typu historii jest wiele.

Zawsze warto spróbować wysłać propozycje do kilku wydawców, ale konieczny jest research (tak, do książki też, o tym tutaj) rynku pod kątem profilu wydawnictwa, w który Twoja publikacja może się wpisywać. Jeśli chcesz wysłać propozycję powieści eksperymentalnej, łączącej różne gatunki, która nie wpisuje się w obecne trendy (czytaj: nie rokuje na doskonałą sprzedaż), wówczas szukaj takiej oficyny, która ma w portfolio podobne tytuły lub jest znana z tego, że wydaje niszowe książki o specyficznej tematyce, przeznaczonej dla wąskiej grupy odbiorców. Twoją rolą jako autora jest znaleźć takiego wydawcę, z którym dobrze się dogadasz i masz szansę rozwinąć swoją karierę. A kwestia, ile czasu zajmie ci napisanie książki i znalezienie idealnego wydawnictwa, to już zupełnie inna bajka…